Ülkemizde tekstil işkolunda çalışan emekçilerin sendikal mücadelesi ülkemiz sendikacılık hareketinin başlangıcı sayılabilir.
1940 yıllarından sonra başlayan sendikal mücadeleyi yurdumuzun en büyük sanayi kolu olan tekstil emekçileri başlatmıştır. Bu bakımdan TEKSİF’in tarihçesi aynı zamanda Türk Sendikacılık hareketinin gelişme süreci içinde çok ilgi çekici olaylar ve mücadelelerle doludur.
Teksif’in tarihçesi bir zincirin birbirine bağlı halkaları gibidir. Teksif bu olaylar zinciri ile gelişmiş, olgunlaşmış ve bugünkü düzeye ulaşmıştır. Teksif’in gelişmesini üç dönem içinde incelemek mümkündür:
- Mahalli Sendikalar Dönemi
- Federasyon Dönemi
- Milli Tip Sendika Dönemi
A) MAHALLİ SENDİKALAR DÖNEMİ
10 Haziran 1946 tarihinde Cemiyetler Kanununun 9. maddesi tadil eden tasarısının mecliste kabulü ile cemiyet kurma yasağı kaldırıldı. Bu yasağın kalkması ile birlikte, yurdun her tarafından emekçiler örgütlenme faaliyetlerine giriştiler. Bu tarihte İstanbul’da Türkiye Mensucat İşçileri Sendikası kuruldu. Bunu Adana Mensucat Sanayi İşçileri Sendikası, İzmir Terziler Sendikası, Bakırköy Fabrikası İşçileri Sendikası, İzmir Mensucat Sanayi İşçileri Sendikası, Adana Terziler Sendikası takip etti. 20 Şubat 1947 tarihinde 5018 sayılı İşçi ve İşveren Sendikaları ve Sendika Birlikleri yeni bir anlayış kazandı. İşçi dernekleri Sendika haline geldi. 24 Mart 1948’de İstanbul İşçi Sendikaları Birliği kuruldu.
Mensucat işçilerinin sendikalarındaki bu dağınıklık Defterdar Mensucat Fabrikasındaki emekçilerden bir kısmının “Ağır Sanayi İşçileri Sendikası” kurmasıyla başlar. Ancak bu sendika kanuna uygun bir şekilde kurulmamış bulunduğundan kısa ömürlü oldu. Buna cephe alanlar 4 Nisan 1947 tarihinde Eyüp Mensucat İşçileri Sendikasını kurmuşlar, neticede 1 yıl içinde 4 sendika ortaya çıktı:
- Eyüp Mensucat İşçileri Sendikası
- Beyoğlu Mensucat İşçileri Sendikası
- Haliç Bölgesi Mensucat İşçileri Sendikası
- Fatih Eminönü Mensucat İşçileri Sendikası
Nihayet “İstanbul Mensucat Sanayii İşçileri Sendikası” ismini alan Eyüp Mensucat İşçileri Sendikası hariç diğer 3 sendika “İstanbul Tekstil Sanayi İşçileri Sendikası” adı ile 7 Ekim 1949 tarihinde bir tek sendika etrafında toplanmayı başardı. Böylece İstanbul’daki iki mensucat işçi sendikası karşı karşıya geldi. Bu iki sendika uzun süren mücadelelerden sonra 12 Mayıs 1951’de birleştiler. Ancak, kısa bir süre sonra tekrar iç anlaşmazlıklar doğdu. Yeni parçalanmalar oldu.
İstanbul dışındaki şehirlerde ise mensucat işkolunda örgütlenme şöyle bir seyir takip ediyordu:
Görülüyor ki, işkolumuzdaki sendikalar 1954 yılına kadar yurt çapında il ve işyeri esasına göre kurulmuş Mahalli Sendikalar olarak büyük dağınıklık göstermiştir.
B) FEDERASYON DÖNEMİ
Mensucat işkolunda kurulmuş bulunan Sendikaların bir federasyon etrafında toplanmalarına 25.5.1951 tarihinde karar verildi. Kurulması öngörülen federasyon ana tüzüğünün hazırlık çalışmalarına da girişildi. Komite hazırlıklarını tamamladı ve böylece 21 Aralık 1951’de federasyonun kısa adı ile TEKSİF resmen İstanbul’da kuruldu.
Federasyon 10 kurucu Sendikadan teşekkül ediyordu:
- Adana Çukurova Çırçır Fabrikaları İşçileri Sendikası
- Bursa Mensucat Sanayi İşçileri Sendikası
- Ereğli, Konya Erbez Mensucat Sanayi İşçileri Sendikası
- Gaziantep Mensucat Sanayi İşçileri Sendikası
- Hereke Yünlü ve Halı Dokuma Sanayi İşçileri Sendikası
- Isparta Yün, Pamuklu Fabrikaları ve Halı Dokuma Sanayi İşçileri Sendikası
- İstanbul Tekstil ve Örme Sanayi İşçileri Sendikası
- Sümerbank Malatya Pamuklu Sanayi Dokuma İşçileri Sendikası
- Nazilli Mensucat Sanayi İşçileri Sendikası
- Tarsus-İçel Mensucat Sanayi İşçileri Sendikası
TEKSİF Federasyonunun merkezi 1958 yılında İstanbul’da yapılan kongrede alınan kararla Ankara’ya nakledildi. Milli tip Sendikanın kuruluşuna kadar Federasyon Genel Kurulları şu tarihlerde akdedilmiştir:
- 📅 15-18 Şubat 1952 - İstanbul
- 📅 6-9 Ağustos 1953 - İstanbul
- 📅 3-5 Eylül 1958 - İstanbul
- 📅 3-6 Kasım 1961 - İzmir
21.12.1951 tarihinde kurulan TEKSİF Federasyonunun 3-6 Kasım 1961 tarihinde İzmir’de yaptığı 4’üncü Genel Kurulunda Milli Tip Sendika haline dönülmesi kararı alındığında kongreye katılan sendikalar şunlardır:
- Adana Mensucat ve Çırçır İşçileri
- Ankara Sümerbank İşçileri ve Tezgahtarlar
- Aydın Tekstil İşçileri
- Bursa Mensucat Sanayi İşçileri
- Bünyan Mensucat İşçileri
- Denizli Mensucat Sanayi İşçileri
- Diyarbakır Mensucat Sanayi İşçileri
- Ereğli- Konya Mensucat Sanayi İşçileri
- Erzincan Tekstil Sanayi İşçileri
- Gaziantep Mensucat Sanayi İşçileri
- Gemlik Viskos Sanayi İşçileri
- Hereke Yünlü ve Halı Dokuma Sanayi
- İstanbul Tekstil ve Örme Sanayi İşçileri
- İzmir Tekstil ve Örme Sanayi İşçileri
- Isparta Mensucat ve Halı Sanayi İşçileri
- Kayseri Tekstil Sanayi İşyerleri İşçileri
- Malatya Tekstil ve Örme Sanayi İşçileri
- Manisa ve Havalisi Mensucat Sanayi
- Mersin Mensucat Sanayi İşçileri
- Nazilli Mensucat Sanayi İşçileri
- Tarsus İşçi Mensucat ve Basma Sanayi
- Taşköprü Kendir Sanayi İşçileri
- Uşak Mensucat İşçileri
C) MİLLİ TİP SENDİKA DÖNEMİ
Federasyonun 3-6 Kasım 1961 tarihleri arasında İzmir’de yapılan son Genel Kurulunda Milli Tipe dönüşmesine, Milli Sendikanın isminin ise Türkiye Tekstil, Örme ve Giyim Sanayi İşçileri Sendikası (TEKSİF) olmasına, federasyona bağlı sendikaların kendilerini feshederek milli sendikaya iltihak etmelerine, ayrıca Uluslararası Federasyon'a (ITGLWF) katılmasına karar verildi.
20.9.1962 tarihinde federasyona bağlı Sendika Başkanları toplanarak milli sendikanın tüzüğünü hazırladılar ve ilk icra kurulunu seçerek sendikayı resmen faaliyete geçirdiler. Böylece işçi hak ve menfaatlerinin korunması yönünden zaruretine inanılan kafa ve kasa birliği gerçekleştirilmiş oldu.
Milli Sendikanın ilk müteşebbis icra kuruluna getirilen sendikacılar şunlardır:
- BaşkanCelal BEYAZ
- Başkan VekiliTevfik ERDEM
- Genel SekreterBilal ŞİŞMAN
- Genel MuhasipFikri SINAR
- Teşkilatçı ÜyeŞevki GÜNDÜZ